ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2015

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

14 Δεκεμβρίου 2015. Μπήκαμε πλέον σε εορταστική ατμόσφαιρα, μια και ο μήνας αυτός είναι εορταστικός. Όλοι μας ασχολούμαστε με επιμέλεια να στολίσουμε τα σπίτια μας, να αγοράσουμε έστω και κάποιο μικρό δώρο για όλη την οικογένεια, να ετοιμαστούμε για την μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης, τη Γέννηση του Ιησού Χριστού. 

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΓΑΜΟΣ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΓΑΜΟΣ

Το Σάββατο 25 Ιουλίου βρεθήκαμε στο χωριό Κρεμαστή Λακωνίας, ένα παραδοσιακό και γραφικό χωριό, κτισμένο σε 860 μέτρα υψόμετρο τους όρους Πάρνωνα της Λακωνίας. Καλεσμένοι στο γάμο του Μιχάλη και της Νίκης, από τους γονείς της νύφης, καλούς φίλους και συναδέλφους, είχαμε την τύχη να βρεθούμε σ΄ ένα υπέροχο περιβάλλον και να παρακολουθήσουμε έναν παραδοσιακό γάμο.

Τα ήθη, τα έθιμα και οι παραδόσεις του γάμου αναβίωσαν, ενώθηκαν αρμονικά με το υπέροχο περιβάλλον του χωριού, δημιουργώντας ένα τέλειο αποτέλεσμα στο γάμο δύο νέων και ωραίων παιδιών.

Το βιολί και το τουμπερλέκι συνόδεψαν τη νύφη και τους υπόλοιπους καλεσμένους από το πατρικό της σπίτι στο εξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία, όπου την περίμενε ο γαμπρός για να τελεστεί το μυστήριο του γάμου.

Μετά την τελετή η νύφη, κόβοντας την γαμήλια κουλούρα στα τρία την πέταξε στους καλεσμένους.  Το έθιμο ορίζει ότι όποιος πιάσει το κομμάτι δεν θα κοιμηθεί με το ταίρι του το ίδιο βράδυ.

Στη συνέχεια, όλοι οι καλεσμένοι κατευθύνθηκαν στην πλατεία του χωριού, όπου ακολούθησε το γλέντι του γάμου που κράτησε μέχρι πρωίας.

Ευχόμαστε από καρδιάς στον Μιχάλη και τη Νίκη να ζήσουν ευτυχισμένοι, αγαπημένοι και χαρούμενοι σε όλη τους τη ζωή.

ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΕΘΙΜΑ ΚΥΜΗΣ

Μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Χριστιανοσύνης είναι η Ανάσταση του Χριστού, γιορτή που αποτελεί το θεμέλιο της πίστης του κάθε χριστιανού, που γεφυρώνει την άβυσσο του θανάτου με την άνοιξη της ζωής, γνωστή σαν «Πάσχα» και σαν «Λαμπρή» .

ΚΥΡΑ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

Η Κυρά Σαρακοστή

Έθιμο που τείνει να εκλείψει στις ημέρες μας είναι αυτό της Kuρά Σαρακοστής. Το συναντούσαμε σε πολλά μέρη της πατρίδας μας με διάφορες παραλλαγές. Σε όλες τις περιπτώσεις πάντως, το χρησιμοποιούσαν σαν ιδιότυπο ημερολόγιο που μετρούσε τις εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής.

Η κυρά Σαρακοστή ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά που απεικόνιζε μια γυναίκα χωρίς στόμα γιατί νήστευε και σταυρωμένα χέρια, γιατί προσευχόταν. Άλλωστε η περίοδος της Μεγάλης Σαρακοστής είναι περίοδος νηστείας και προσευχής. Είχε δε επτά πόδια και κάθε Σάββατο έκοβαν ένα πόδι και έτσι ήξεραν πόσες εβδομάδες νηστείας απέμεναν μέχρι το Πάσχα. Το Μεγάλο Σάββατο, έκοβαν κα το τελευταίο πόδι.

Σε άλλα μέρη της Ελλάδας η Κυρά Σαρακοστή ήταν φτιαγμένη από ζυμάρι. Το ζυμάρι φτιαχνόταν με αλεύρι, αλάτι και νερό. Η διαδικασία ήταν κι εδώ η ίδια όπως και με την χάρτινη.

Για το έθιμο της Κυρά Σαρακοστής έχουν γραφτεί και οι παρακάτω στίχοι:

Την κυρά Σαρακοστή που' ναι έθιμο παλιό

οι γιαγιάδες μας την φτιάχναν με αλεύρι και νερό.

Για στολίδι της φορούσαν στο κεφάλι ένα σταυρό

και το στόμα της ξεχνούσαν γιατί νήστευε καιρό.

Και τις μέρες τις μετρούσαν με τα πόδια της τα επτά
κόβαν ένα τη βδομάδα μέχρι να ‘ρθει η Πασχαλιά.

ΜΕΓΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

Μεγάλη Σαρακοστή, ονομάζομαι την περίοδο της νηστείας που προηγείται του Πάσχα. Διαρκεί 6 εβδομάδες, αρχίζει από την Καθαρή Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή των Βαϊων. Ακολουθεί η Μεγάλη εβδομάδα και η εορτή του Πάσχα. Γίνεται εις ανάμνηση της σαρανταήμερης νηστείας του Χριστού στην έρημο, λίγο πριν οδηγηθεί στο Σταυρό του Μαρτυρίου.

ΕΘΙΜΑ ΑΠΟΚΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΜΗ

ΕΘΙΜΑ ΑΠΟΚΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΜΗ

Αποκριές χαρακτηρίζεται η περίοδος των τριών εβδομάδων πριν από την Καθαρή Δευτέρα. Περιλαμβάνει τις τέσσερις Κυριακές:

Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου

 Κυριακή του Ασώτου.

 Κυριακή των Αποκρέω

Κυριακή της Τυρινής

ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΠΟΣΤΟΛΟΥ

Ο Κρητικός και η Κύμη

Έτσι μου ξιστόρισε το μύθο ετούτο για την Κύμη η Ξενούλα Ψαρού, γέννημα και θρέμμα Κουμιώτισσα. Έτσι, κατά πώς το είχε ακούσει κι αυτή από τη γιαγιά της.
Μια φορά κι έναν καιρό, στα πολύ παλιά χρόνια, στην Κρήτη, κάποιος καταδιωκόμενος από τις εκεί αρχές Κρητικός, για να ξεφύγει, τρύπωσε και κρύφτηκε σ' ένα καράβι γιομάτο εμπορεύματα που ήταν έτοιμο να φύγει για τη Βόρεια Ελλάδα

ΑΛΚΥΟΝΙΔΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

ΑΛΚΥΟΝΙΔΕΣ ΗΜΕΡΕΣ

 Αλκυονίδες ημέρες ονομάζονται οι μέρες του Ιανουαρίου – συνήθως το δεύτερο δεκαήμερο - κατά τις οποίες επικρατεί καιρός με ηλιοφάνεια. Το όνομά τους το πήραν από την Αλκυόνα, το ψαροπούλι της ακτής, που αυτές τις μέρες βγαίνει στην ακτή και κλωσά τα αυγά της.

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ 

Του Αι Γιαννιού σήμερα και πέρα από τους συγγενείς και φίλους που μου έρχονται στο μυαλό για να τους ευχηθώ μου έρχονται και οι αμέτρητες παροιμίες που η λαϊκή σοφία έπλασε.

Οι παροιμίες και οι παροιμιώδεις εκφράσεις αποτελούν μέρος του λαογραφικού θησαυρού μας που μέσα σε λίγες λέξεις αποδίδουν τη λαϊκή σοφία και ιστορία. Παραδόθηκαν από γενιά σε γενιά στο πέρασμα του χρόνου με τον προφορικό λόγο. Είναι  λακωνικές και γλαφυρές φράσεις της ντοπιολαλιάς κάθε τόπου που περιγράφουν τη θετική ή την αρνητική πλευρά της ζωής, τις ανθρώπινες σχέσεις τις συνήθειες και τις ανάγκες.

 Ο Γιάννης σαν όνομα έχει την τιμητική του ανάμεσα στις τόσες παροιμίες του τόπου μας. Παραθέτω ορισμένες που γνωρίζω και έχω ακούσει:

Γιάννη είχα, Γιάννη έχω κι αν ποτέ μου θα χηρέψω, πάλι Γιάννη θα γυρέψω.

Τι κάνεις Γιάννη; κουκιά σπέρνω.

Ακόμα δεν τον είδαμε Γιάννη τόνε βγάλαμε.

Αν είχαν οι Γιάννηδες γνώση, θα μας δάνειζαν καμπόση.

Να σε κάψω Γιάννη, να σ' αλείψω μέλι να γειάνει.

Να σε κάψω Γιάννη, να σʼ αλείψω λάδι.

Κόψε κέδρο, φτιάξε Αντώνη και από πλάτανο Θανάση, εάν πεις και για το Γιάννη, όποιο ξύλο να ʽναι κάνει.

Σπίτι που δεν έχει Γιάννη προκοπή ποτέ δεν κάνει.

Πότε ο Γιάννης δεν μπορεί , πότε ο κώλος του πονεί.

Τα καλά του Γιάννη θέμε και το Γιάννη δεν τον θέμε.

Σαράντα πέντε Γιάννηδες ενός κοκκόρου γνώση.

Γιάννης κερνάει , Γιάννης πίνει.

Τι είχες Γιάννη τι είχα πάντα.

Φοβάται ο Γιάννης το θεριό και το θεριό τον Γιάννη

Όχι Γιάννης ... Γιαννάκης.

Γιάννης πήγε, Γιάννης ήρθε.

Τρέξε Γιάννη γύρευε και Νικολό καρτέρει.

Άμα ακούς Μαρία - Γιάννη, βάλε ψάρια στο τηγάνι.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2013

15 Δεκεμβρίου 2013. Μπήκαμε πλέον σε εορταστική ατμόσφαιρα, μια και ο μήνας αυτός είναι εορταστικός. Όλοι μας ασχολούμαστε με επιμέλεια να στολίσουμε τα σπίτια μας, να αγοράσουμε δώρα για όλη την οικογένεια, να ετοιμαστούμε για την μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης, τη Γέννηση του Ιησού Χριστού.

Χριστούγεννα. Γιορτή που μια γλυκιά νοσταλγία μας κυριεύει όλους και μας ξαναφέρνει στο νου τα παιδικά μας χρόνια, τότε που ξέγνοιαστα ανεβοκατεβαίναμε τα καλντερίμια του χωριού να πούμε τα κάλαντα και να γευτούμε τις λιχουδιές που είχε ετοιμάσει η μητέρα μας. Γιορτή που όλοι μας επιστρατεύουμε τη μνήμη μας να ξαναγίνουμε παιδιά να σιγοτραγουδήσομε όλα εκείνα τα τραγούδια που γνωρίζαμε μικροί και που με την πάροδο του χρόνου η μνήμη αρχίζει να μας προδίδει. Γιορτή που έρχονται στο μυαλό μας τα λόγια του ποιητή Γεωργίου Δροσίνη ο οποίος οραματίζεται τη Γέννηση του Θεανθρώπου απλά, καθημερινά, με τη φύση και τους απλούς καθημερινούς ανθρώπους να συμμετέχουν σ’ αυτή.

«Στην άγια Νύχτα τη Χριστουγεννιάτικη λυγούν τα πόδια

Και προσκυνούν γονατιστά τη φάτνη τους τ’ άδολα βόδια.

Κι’ ο ζευγολάτης ξάγρυπνος θωρώντας τα σταυροκοπιέται

Και λέει με πίστη απ’ της ψυχής τ’ απόβαθα «Χριστός γεννιέται»

Ακόμη αντηχούν στ΄ αυτιά μας οι φωνές μας που αντιλαλούσαν στις γύρω πλαγιές, άλλες καλές και άλλες λίγο παράφωνες, άλλες μόνες και άλλες χορωδιακά, τραγουδώντας την παραμονή των Χριστουγέννων:

«Χριστούγεννα Πρωτούγεννα πρώτη γιορτή του χρόνου,

για βγείτε δείτε μάθετε πως ο Χριστός γεννιέται,

γεννιέται κι ανατρέφεται στο μέλι και στο γάλα.

Το μέλι τρων΄ οι άρχοντες το γάλα οι αφεντάδες

και στο μελισοπόταμο αλούζονται οι κυράδες.

Κυρά ψιλή κυρά λιγνή κυρά καμπανοφρύδα

σαν αλουσθείς και χτενισθείς και πας στην εκκλησία

θα δεις τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγάρι αστέρι».

Και οι μικρότεροι:

Κου-κου-κου καν΄ ο κόκορας κα-κα-κα καν΄ η κότα,

δωσ΄ μου την πενταρούλα μου να φύγ΄ από την πόρτα.

Τότε τα «ρεβεγιόν» δεν τα γνωρίζαμε. Μόνο τα καφενεία γέμιζαν από άνδρες και αυτοί για να παίξουν το καθιερωμένο χαρτί. Η τηλεόραση δεν είχε μπει ακόμη στα σπίτια μας για να βλέπουμε τις φαντασμαγορικές φιέστες με τα πανύψηλα «δένδρα» -όπως τα ονομάζουν- από σωλήνες και λαμπιόνια που στο τέλος τα παιδιά μας θα βλέπουν πραγματικά έλατα και θα αναρωτιούνται ποια είναι αληθινά.
Τότε το βράδυ της Πρωτοχρονιάς, αντί για τον Αη-Βασίλη μας ξυπνούσε η φιγούρα της μητέρας μας που μέσα στα μεσάνυχτα, ράντιζε με ένα κλαδί ελιάς όλο το σπίτι με το αμίλητο νερό, που μόλις είχε τραβήξει από το πηγάδι και στη συνέχεια με το βαρύ κλειδί του κατωγιού, μας χτυπούσε στο μέτωπο σιγομουρμουρίζοντας «σιδεροκέφαλος».
Τότε που τα δένδρα ήταν όλα στολισμένα με χιόνι που ξεπερνούσε το ένα μέτρο κι εμείς συνηθισμένοι σηκωνόμαστε πρωί-πρωί για να αρχίσουμε τον χιονοπόλεμο με τα γειτονόπουλα και να παίξουμε ξιφομαχίες με τα σπαθιά που κρεμόντουσαν από τις στέγες των σπιτιών μας και στη συνέχεια να στήσουμε καβγά για το ποιος έφτιαξε τον καλύτερο και μεγαλύτερο χιονάνθρωπο.
Τότε που τα σκουξίματα των γουρουνιών όταν τα έσφαζαν, μας τρυπούσαν την καρδιά αλλά έπρεπε και το γιορταστικό τραπέζι να γεμίσει με κρέας μετά από σαράντα μέρες νηστεία - άραγε μόνο σαράντα μέρες διαρκούσε - και να φτιαχτεί και ο «πασπαλάς» που θα έβγαζε πέρα την οικογένεια μέχρι και τις απόκριες.
Τότε που οι νοικοκυρές έκλειναν σειρά στους λίγους φούρνους που υπήρχαν για να ψηθεί ο μπακλαβάς, που τον έφτιαχναν την προηγούμενη νύχτα, βάζοντας όλη τη μαστοριά τους και να γεμίσουν τους τζετζερέδες οι οποίοι με τη σειρά τους τοποθετούντο στο πιο ψηλό ράφι, αλλού τα πιο καλά κομμάτια που ήταν για τους ξένους και αλλού τα πιο δεύτερα που ήταν για μας - παιδιά τότε -, λες και ήθελαν να ακούν τη μουρμούρα μας, μέχρι να τελειώσει το περιεχόμενό τους.
Τότε που η καμπάνα της εκκλησίας κτυπούσε χαρμόσυνα για να μας φέρει το μήνυμα της γέννησης του Χριστού στις 2,30 το πρωί και με το χάραμα της ημέρας να γυρίσομε στο σπίτι όπου μοσχομύριζε από τις λιχουδιές που είχε ετοιμάσει η νοικοκυρά του σπιτιού.
Τότε που πιστεύαμε στις δεισιδαιμονίες και στους καλικατζάρους, τα λαϊκά αυτά δαιμόνια, με τις ποικιλόμορφες μορφές που έρχονταν στη γη την παραμονή των Χριστουγέννων, με μοναδικό σκοπό να πειράξουν τους ανθρώπους, και να το βάλουν στα πόδια την παραμονή των Θεοφανείων, φοβούμενοι την «αγιαστούρα» του παπά και τον αγιασμό.
Αυτά και άλλα πολλά μας έρχονται στο νου, τούτο το μήνα, τον εορταστικό, βλέποντας τις γιρλάντες και τις καμπανούλες που μας περιτριγυρίζουν στις μεγαλουπόλεις που ζούμε, που προσπαθούν να δώσουν ένα τόνο εορταστικό στην καθημερινότητά μας και να μας θυμίσουν ότι τα Χριστούγεννα είναι κάτι το ξεχωριστό. Είναι η πιο ανθρώπινη και καλοσυνάτη γιορτή, μια γιορτή ζεστασιάς και ειρήνης, πανανθρώπινη που γιορτάζεται σε όλα τα πέρατα του κόσμου.
Ας ξεχαστούμε για λίγο από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε όλοι μας, ας δώσουμε ένα χέρι βοηθείας στον συνάνθρωπό μας που έχει ανάγκη, ας ευχηθούμε γρήγορα η χώρα μας να  βγει από το οικονομικό αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει και ας σιγοτραγουδήσουμε τα τραγούδια που όλοι έχομε αγαπήσει.

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΚΑΛΑΝΤΑ
Καλήν ημέραν άρχοντες, αν είναι ορισμός σας,
Χριστού την θείαν Γέννησιν να πω στ' αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει.
Οι ουρανοί αγάλλονται χαίρει η κτήσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται εν φάτνη των αλόγων
ο Βασιλεύς των ουρανών και Ποιητής των όλων.
Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι το "Δόξα εν υψίστοις".
Και τούτο άξιον εστί η των ποιμένων πίστις.
Καλήν ημέραν άρχοντες, αν είναι ορισμός σας,
Χριστού την θείαν Γέννησιν να πω στ' αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει.
Οι ουρανοί αγάλλονται χαίρει η κτήσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται εν φάτνη των αλόγων
ο Βασιλεύς των ουρανών και Ποιητής των όλων.
Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι το "Δόξα εν υψίστοις".
Και τούτο άξιον εστί η των ποιμένων πίστις.

ΤΟ ΕΛΑΤΟ
Ω! έλατο, ω! έλατο, μ' αρέσεις, πώς μ' αρέσεις!
Τι ωραία την Πρωτοχρονιά μας φέρνεις δώρα στα κλαδιά!
Ω! έλατο, ω έλατο μ' αρέσεις, πώς μ' αρέσεις!

Ω! έλατο, ω έλατο τι δίδαγμα η στολή σου,
Ελπίδα εμπνέει σταθερή και θάρρος πάντα στη ζωή.
Ω! έλατο, ω έλατο μ' αρέσεις, πώς μ' αρέσεις!

Ω! έλατο, ω έλατο τα πράσινά σου φύλλα,
τα βγάζεις με καλοκαιριά και τα φορείς με το χιονιά.
Ω! έλατο, ω έλατο τα πράσινά σου φύλλα!!

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΤΥΜΠΑΝΙΣΤΗΣ
Μου 'παν έλα να πάμε να δεις
Χριστός γεννήθηκε στην άκρη της γης.
Κι εγώ γυρεύω απόψε στον ουρανό
τα' αστέρι ψάχνω να 'βρω το φωτεινό
ραπαπαπάμ ραπαπαπάμ
να με πάει στο μικρό βασιλιά
πέρα μακριά.

Μες στη νύχτα παιδί μοναχό
τι δώρο να σου φέρω; είμαι φτωχό.
Φέρνω το τύμπανο που μόνο κρατώ,
τα κάλαντα να παίξω για το Χριστό
ραπαπαπάμ, ραπαπαπάμ
το πιο ωραίο τραγούδι θα πω
για το Χριστό.

Μες στη νύχτα τα ζώα ξυπνούν
κι απέξω ταπεινά βοσκοί προσκυνούν.
Στης Παναγιάς κρυμμένο την αγκαλιά
χρυσό στεφάνι φως φορεί στα μαλλιά,
ραπαπαπάμ, ραπαπαπάμ
Σα με βλέπει, η καρδιά μου
χτυπά χαρωπά.

ΑΓΙΑ ΝΥΧΤΑ
Άγια νύχτα, σε προσμένουν
με χαρά οι Χριστιανοί
και με πίστη ανυμνούμε,
το Θεό δοξολογούμε,
μ' ένα στόμα, μια φωνή,
ναι, με μια φωνή.

Η ψυχή μας φτερουγίζει
πέρα στ' άγια τα βουνά
όπου ψέλνουν οι αγγέλοι
απ' τα ουράνια θεία μέλη,
στο Σωτήρα "ωσανά",
ναι "ωσανά".

Στης Βηθλεέμ ελάτε όλοι,
τα βουνά τα ιερά
και μ' ευλάβεια μεγάλη,
'κει που άγιο φως προβάλλει
προσκυνήστε με χαρά,
ναι με χαρά.

Σαν παιδί φτωχό γεννιέται
ο Χριστός μας ταπεινά
κι όσοι θέλετε ευτυχία,
του Θεού την ευλογία,
δώστε, δώστε στα ορφανά,
ναι στα ορφανά.

ΧΙΟΝΙΑ ΣΤΟ ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟ
Χιόνια στο καμπαναριό,
που Χριστούγεννα σημαίνει.
Χιόνια στο καμπαναριό,
ξύπνησε όλο το χωριό.
Νταν, νταν, νταν …

Κι όλοι παν στην εκκλησιά
το Χριστό να προσκυνήσουν.
Κι όλοι παν στην εκκλησιά,
λάμπει απόψε η Παναγιά.
Νταν, νταν, νταν …

Τέτοια νύχτα ήταν παιδιά,
που γεννήθηκε ο Χριστός μας.
Τέτοια νύχτα ήταν παιδιά
κι είχαν χιόνια στα κλαδιά.
Νταν, νταν, νταν …

Στην ολόφωτη εκκλησιά
ώρα πια και εμείς να πάμε.
Στην ολόφωτη εκκλησιά
με καθάρια φορεσιά
Νταν, νταν, νταν …

Κι ας τραβήξουμε μπροστά
μ' αναμμένα φαναράκια.
Κι ας τραβήξουμε μπροστά
τυλιγμένοι στα ζεστά.
Νταν, νταν, νταν …

Εγεννήθηκες χωρίς
στρωματάκι καλέ μας Χριστούλη.
Εγεννήθηκες χωρίς
μια σκουφίτσα να φορείς.
Νταν, νταν, νταν …

Κι όμως μες στο στάβλο εκεί
Σε προσκύνησ' όλη η πλάση.
Κι όμως μες στο στάβλο εκεί
Μάγοι, πρίγκιπες, σοφοί.
Νταν, νταν, νταν …

Γιατ' Εσύ 'σαι πιο τρανός
βασιλιάς όλου του κόσμου.
Γιατ' Εσύ 'σαι ο πιο τρανός
που δοξάζει ο ουρανός.
Νταν, νταν, νταν …

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά
ψηλή μου δεντρολιβανιά,
κι αρχή - κι αρχή καλός μας χρόνος,
εκκλησιά - εκκλησιά με τ' άγιο θρόνος.

Αρχή που βγήκε ο Χριστός
άγιος και πνευματικός,
στη γη - στη γη να περπατήσει
και να μας - και να μας καλοκαρδίσει.

Άγιος Βασίλης έρχεται
- άρχοντες το κατέχετε -
από - από την Καισαρεία
είσαι αρχό - είσαι αρχόντισσα, κυρία.

Βαστάει εικόνα και χαρτί
με το Χριστό το λυτρωτή,
χαρτί - χαρτί και καλαμάρι,
δες και με - δες και με το παλικάρι.

Κάτσε να φας, κάτσε να πιεις
κάτσε το πόνο σου να πεις,
κάτσε - κάτσε να τραγουδήσεις,
και να μας - και να μας καλοκαρδίσεις.

ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ
Πάει ο παλιός ο χρόνος
ας γιορτάσουμε παιδιά
και του χωρισμού ο πόνος
ας κοιμάται στη καρδιά.

Καλή χρονιά, καλή χρονιά,
χαρούμενη, χρυσή πρωτοχρονιά.. (δις)

Γέρε χρόνε φύγε τώρα
παει η δική σου η σειρά
ήρθε ο νέος με τα δώρα,
με τραγούδια και χαρά.

Καλή χρονιά, καλή χρονιά,
χαρούμενη, χρυσή πρωτοχρονιά.. (δις)

Μα κι αν φεύγεις πια μακριά μας
στην καρδιά μας πάντα ζει
κάθε λύπη και χαρά μας
που περάσαμε μαζί.

Καλή χρονιά, καλή χρονιά,
χαρούμενη, χρυσή πρωτοχρονιά.. (δις)

Όλα γύρω χιονισμένα
όλα γύρω παγωνιά
μα θα λιώσουν ένα ένα
με τη νέα τη χρονιά.
Καλή χρονιά, καλή χρονιά,
χαρούμενη, χρυσή πρωτοχρονιά.. (δις)

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ
Τρίγωνα κάλαντα σκόρπισαν παντού
κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού.
Τρίγωνα κάλαντα μέσ' τη γειτονιά
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά.

Άστρο φωτεινό, θα 'βγει γιορτινό,
μήνυμα να φέρει από τον ουρανό.
Μες στη σιγαλιά ανοίγει η αγκαλιά
και κάνει η αγάπη στη καρδιά φωλιά.

Τρίγωνα κάλαντα στο μικρό χωριό
και χτυπά Χριστούγεννα το καμπαναριό.
Τρίγωνα κάλαντα σκόρπισαν παντού
και μας φέρνουν μήνυμα του μικρού Χριστού.

Τρέχουν τα παιδιά μέσα στο χιονιά,
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά.
Μες στη σιγαλιά άνοιξ' η αγκαλιά
κι έκανε η αγάπη στη καρδιά φωλιά.

Τρίγωνα κάλαντα κέφι και χαρά
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά.
Τρίγωνα κάλαντα χρόνια σας πολλά
ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά.

Ο ΜΙΚΡΟΣ ΤΥΜΠΑΝΙΣΤΗΣ
Μου'παν έλα να πάμε να δεις,
Χριστός γεννήθηκε στην άκρη της γης.
Κι εγώ γυρεύω απόψε στον ουρανό
τ' αστέρι ψάχνω να βρω το φωτεινό,
ραπαπαπαμ, ραπαπαπαμ,
να με πάει στο μικρό βασιλιά,
πέρα μακριά.

Μες στη νύχτα παιδί μοναχό,
τι δώρο να του φέρω, που 'μαι φτωχό.
Φέρνω το τύμπανο που μόνο κρατώ,
τα κάλαντα να παίξω για το Χριστό,
ραπαπαπαμ, ραπαπαπαμ,
το πιο ωραίο τραγούδι θα πω,
για το Χριστό.

Μες τη φάτνη τα ζώα ξυπνούν
κι απέξω ταπεινά βοσκοί προσκυνούν.
Στης Παναγιάς κρυμμένο την αγκαλιά
χρυσό στεφάνι φως φορεί στα μαλλιά,
ραπαπαπαμ, ραπαπαπαμ,
σα με βλέπει, η καρδιά μου
χτυπά χαρωπά και μου γελά.

ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ
Σήμερα τα φώτα κι ο φωτισμός
η χαρα μεγάλη κι ο αγιασμός.
Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό
κάθετ' η κυρά μας η Παναγιά.
'Οργανo βαστάει, κερί κρατεί
και τον Αϊ-Γιάννη παρακαλεί.
'Αϊ-Γιάννη αφέντη και βαπτιστή
βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί.
Ν' ανεβώ επάνω στον ουρανό
να μαζέψω ρόδα και λίβανο.
Καλημέρα, καλημέρα,
Καλή σου μέρα αφέντη με την κυρά।

Καλά Χριστούγεννα, ειρηνικά, χαρούμενα κι ευτυχισμένα.

ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ

Π Ρ Ω Τ Ο Μ Α Γ Ι Α
ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΛΟΥΛΟΥΔΙΩΝ
«Ο Μάιος μας έφθασε εμπρός βήμα ταχύ
να τον προϋπαντήσουμε παιδιά στην εξοχή»

Το τραγούδι των παιδικών μας χρόνων έρχεται στα χείλη μας τόύτε τις μέρες που πλησιάζει η Πρωτομαγιά και οι αναμνήσεις μας πλημμυρίζουν και μας φέρνουν πίσω στο χρόνο।
Πρωτομαγιά. Πρωί – πρωί παίρναμε τον παλιό μονοπάτι, φορτωμένοι με τα απαραίτητα και σε λίγο φθάναμε στην Αγία Παρασκευή. Στρώναμε τις κουρελούδες – μοκέτες της εποχής εκείνης – και πάνω απλώναμε ότι είχε φέρει ο καθένας μας για φαγητό. Ντομάτες, τυρί, ψωμί, καμιά κονσέρβα, μπύρες που τις διατηρούσαμε παγωμένες κάτω από το παγωμένο νερό της βρύσης και τα απαραίτητα σύνεργα για τον καφέ. Πάντα υπήρχαν κοτόπουλα και κρέας για ψήσιμο. Μετά τις απαραίτητες ετοιμασίες και αφού ήταν όλα έτοιμα άρχιζε το παιγνίδι, το ανεβοκατέβασμα στις πλαγιές και τους βράχους και οι φωνές μας έφθαναν μέχρι το χωριό.
Ποτέ δεν ξεχνούσαμε να επισκεφθούμε τούτη τη μέρα και την σπηλιά που είναι πάνω από το κονάκι του τσινιάκου. Δανειζόμαστε κεριά από την Αγία Παρασκευή και μια και δυο μέσα. Σήμερα μόνο που το σκέφτομε με πιάνει τρέλα. Η είσοδος όμως στη σπηλιά τέτοια μέρα είχε γίνει ένα με την Πρωτομαγιά. Κάθε χρόνο όλο και πιο βαθιά πηγαίναμε. Βέβαια κάπου σταματούσε και από εκεί ήταν δύσκολο να προχωρήσει κανείς. Η υγρασία έσταζε πάνω μας αλλά εμείς δεν σταματάγαμε με τίποτα.
Όταν ερχόταν η ώρα του φαγητού οι πλάτανοι και οι ελιές μας φιλοξενούσαν στη σκιά τους. Ο χορός διαδεχόταν το φαγητό και όλοι μας σιγοτραγουδούσαμε τα τραγούδια που ακουγόντουσαν από το φορητό ραδιοκασετόφωνο που μας συντρόφευε όλη την ημέρα.
Το απόγευμα άρχιζαν οι προετοιμασίες της επιστροφής. Μαζεύαμε τα μπογαλάκια μας και επιστροφή πάλι στο χωριό.

ΕΘΙΜΑ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑΣ
Από το βιβλίο της ΚΑΛΗΣ Ν. ΚΑΛΥΒΗ
ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΥΜΗΣ ΕΥΒΟΙΑΣ 1938

Την Πρωτομαγιά θεωρούν απαραίτητον να ξυπνήσουν πριν ακόμη ξημερώσει καλά, για να δοκιμάσουν σκόρδο, γιατί φοβούνται μήπως τους «ρουμπώσει» ο γάιδαρος με το αγκάρισμά του. Φορούν ανοιχτόφρωμα ρούχα και ψαθάκια και πάνε στο αγίασμα ν’ αγιαστούν. Εκεί βρέχουν με αγιαμό τα κεφάλια τους, κόφτουν τρίχες από τα μαλλιά τους και τις αφήνουν πάνω στα κλαριά, για να αφήσουν εκεί τις μιζέριες των.
Προγευματίζουν ξαπλωμένοι στη χλόη, με εφτάζυμες κουλούρες και κόκκινα αυγά πούχουν φυλάξει από το Πάσχα. Σκορπίζονται στα χωράφια, μαζεύοντες Μάϊδες και άλλα λουλούδια, με τα οποία πλέκουν στεφάνια και τα φορούν στα κεφάλια τους. Σαν γυρίζουν στα σπίτια τους, τα στεφάνια αυτά τα κρεμνούν στην πόρτα της εισόδου, για τον καλό Μάη.
Τραγουδούν δε τα συνηθισμένα τραγούδια του Μάη।

Καλώς τονε τον Μάη τον Χρυσομάη
Με άνθη στολισμένος ήρθες πάλι
Μάη χρυσομάη μου με δροσιές
Μάη χρυσομάη μ’ άσπρες φορεσιές

Οι πλούσιοι πάνε στην εξοχή ψήνουν αρνιά και γλεντούν εκεί।

Ο ΜΑΙΟΣ
ΠΟΙΗΜΑ ΑΓΓΕΛΟΥ ΒΛΑΧΟΥ
Ο Μάιος μας έφτασε,
Εμπρός βήμα ταχύ,
Να τον προϋπαντήσουμε
Παιδιά στην εξοχή.
Δώρα στα χέρια του πολλά
Και όμορφα κρατεί
Και τα μοιράζει γελαστός
Σε όποιον του ζητεί.
Φέρνει τραγούδια και χαρές,
Λουλούδια και δροσιά
Και μυρωδάτη φόρεσε
Ωραία φορεσιά.
Πάμε κι εμείς να πάρουμε,
Μη χάνουμε καιρό,
Μας φτάνει ένα τριαντάφυλλο
Κι ένα κλαρί χλωρό.